90%

Procent mieszkańców Kuwejtu posiadających smartfona

5

Liczba godzin spędzanych przez mieszkańców Arabii Saudyjskiej na mediach społecznościowych dziennie

PROGNOZOWANA WARTOŚĆ WZROSTU RYNKU IT NA BLISKIM WSCHODZIE

Wzrost popytu na nowoczesne technologie

Społeczeństwo Bliskiego Wschodu, w przeciwieństwie do europejskiego, młodnieje. Średni wiek w regionie to 26.8 lat. Obecnie ponad 50% ludności państw MENA to osoby w wieku poniżej 24 lat. W związku z tym, stale rośnie popyt na nowoczesne technologie, a co za tym idzie – na wszelkiego rodzaju oprogramowanie związane z ich wykorzystaniem.

Wśród młodych Arabów szczególną popularnością cieszą się media społecznościowe. Na popularność platform na Bliskim Wschodzie wskazuje m.in. współczynnik penetracji Facebooka, który w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w 2019 roku wyniósł 82%. Z kolei w Kuwejcie, 91% osób powyżej 13 roku życia posiada konto na platformie. Z roku na rok platforma staje się coraz bardziej popularna wśród społeczeństw zamieszkujących państwa MENA. Dużym zainteresowaniem cieszy się także Twitter – w samym Egipcie około 2,3 mln użytkowników. W Arabii Saudyjskiej obecnych jest aż 11 milionów użytkowników – popularność platformy wzrosła po tym jak książę Waleed Bin Talal zainwestował 300 milionów dolarów w firmę w 2011 roku.

Popularność technologii cyfrowych wśród firm

Technologie cyfrowe na Bliskim Wschodzie charakteryzuje rosnąca popularność nie tylko wśród prywatnych użytkowników, ale także pośród firm. Na ten moment ilość firm obecnych online w poszczególnych krajach bliskowschodnich i północnoafrykańskich jest stosunkowo niewielka – w Egipcie 17% dużych firm i 3% MŚP sprzedaje swoje produkty online. W Arabii Saudyjskiej natomiast 5% małych i średnich przedsiębiorstw korzysta z tej możliwości.

Wzrost zainteresowania przedsiębiorstw aktywnością online jednak stale rośnie, a co za tym idzie – rośnie także zapotrzebowanie regionu na oprogramowanie do obsługi firm oraz realizacji innowacyjnych pomysłów wdrażanych online. Częściowo związane jest to również z rozwojowymi programami wdrażanymi przez rządy państw MENA – w 2017 rząd egipski nawiązał współpracę z UNCTAD by do końca roku 2020 dwukrotnie zwiększyć ilość firm sprzedających online i zwiększyć udział e-commerce w krajowym PKB do 2,32%.

Trendy


Rynek IT na Bliskim Wschodzie prężnie się rozwija. W ostatnich latach odnotowano znaczny wzrost wartości wydatków na IT w państwach MENA. W porównaniu do 2008 roku (kiedy ich wartość wyniosła 40 mld USD) państwa Bliskiego Wschodu niemalże ponad 5-krotnie zwiększyły budżet przeznaczony na IT. W 2019 roku wydatki te wyniosły 207 mld USD.

Po słabszym okresie, w latach 2018-2019 prognozuje się dalszy wzrost wydatków, który w 2020 roku może wynieść około 212 mld USD. Rozwój sektora IT jest napędzany głównie przez: rozwój technologii Cloud, przetwarzanie dużej ilości danych, rozwój mediów społecznościowych i urządzeń mobilnych oraz rozwój nowoczesnych technologii (Internet rzeczy, sztuczna inteligencja i systemy kognitywne, robotyka, wirtualna rzeczywistość, druk 3D oraz technologia blockchain).

Tzw. czwarta rewolucja przemysłowa

Jednym z głównych trendów wpływających na dalszy rozwój rynku oprogramowania jest tzw. czwarta rewolucja przemysłowa. W jej ramach rośnie zapotrzebowanie na nowoczesne systemy informatyczne w przemyśle. Oprogramowanie to jedna z najszybciej rozwijających się branży w regionie, która w roku 2018 wzrosła o 11,1% a jej wartość wzrosła do 6,2 mld USD.

Według raportu Economist Corporate Network (ECN) z 2019 roku, 78% regionalnych firm stwierdziło, że spośród wszystkich czynników makroekonomicznych i geopolitycznych wpływających na kraje MENA, cyfrowa transformacja stanowi największą szansę na rozwój. Raport podkreśla także, że czwarta rewolucja przemysłowa wpłynie na wzrost miejsc pracy w sektorach technologicznych. W krajach bliskowschodnich brakuje jednak specjalistów, w tym m.in. doświadczonych programistów, projektantów doświadczeń klientów (costumer experience designer), analityków danych komputerowych czy marketerów cyfrowych. Dlatego też przekwalifikowanie lokalnych pracowników bądź zatrudnianie zagranicznych ekspertów może okazać się konieczne dla dalszego rozwoju cyfrowej transformacji w regionie.

Oprogramowanie użytkowe ważnym segmentem rynku IT

Niezwykle ważnym segmentem rynku IT jest oprogramowanie użytkowe, które w państwach MENA stale zwiększa swoją wartość. Wzrost zapotrzebowania, głównie w biznesie i przemyśle wynika z rozwoju automatyzacji oraz stale rosnącej popularności urządzeń mobilnych.

Oprogramowanie użytkowe pozwala na rozwój możliwości urządzeń mobilnych oraz na wykonywanie różnorodnych zadań z minimalną ingerencją człowieka. Jego zastosowanie umożliwia pomoc w rozwiązywaniu problemów biznesowych poprzez zapewnienie platform operacyjnych dla zadań takich jak: analityka biznesowa, analiza treści, komunikacja, współpraca i zarządzanie relacjami z klientami, planowanie zasobów przedsiębiorstwa, zarządzanie łańcuchem dostaw oraz obsługę pakietów biurowych. Aplikacje te obsługiwane są lokalnie lub za pomocą chmury obliczeniowej. Ich umieszczenie na serwerach pozwala na zwiększenie zasięgu i usprawnienie pakietu oferowanych usług.

Rynek oprogramowania w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Kuwejcie i Arabii Saudyjskiej


Rząd Zjednoczonych Emiratów Arabskich to kraj, który stawia na zaawansowany rozwój technologiczny. Szejk Mohammed wprowadził Krajową Strategię Innowacji w ZEA, której celem jest m.in. wsparcie zintegrowanego systemu nowoczesnych narzędzi w różnych sektorach. Branże, które kraj stara się rozwijać to m.in. projektowanie produktu i oprogramowanie. Jednocześnie Zjednoczone Emiraty Arabskie stanowią centrum reeksportu produktów ICT, a ponad połowa wszystkich wysyłek do Zjednoczonych Emiratów Arabskich w wielu podsektorach jest ostatecznie ponownie eksportowana na inne rynki. Miejscowa branża jest więc stosunkowo słabo rozwinięta, co umożliwia zagranicznym firmom przejęcie udziału w rynku.

Większość dostawców oprogramowania w Zjednoczonych Emiratach Arabskich jest obecna w strefach wolnego handlu w Dubaju, a oprócz działalności w ZEA, prowadzą także ekspansję do innych krajów Bliskiego Wschodu. Krajowe wydatki na sprzęt ICT w 2019 roku wyniosły 9,9 mld USD. Emiracki rynek oprogramowania charakteryzuje duża konkurencja, jednorazowe marże i niewielkie bariery wejścia na rynek. W Dubaju funkcjonuje Dubai Internet City, w którym firmy prowadzą działalność w czterech obszarach: oprogramowanie, Internet i multimedia, telekomunikacja oraz usługi IT. Przedsiębiorstwa zajmujące się oprogramowaniem skupiają się głównie na jego rozwoju oraz dostawie nowych rozwiązań.

Przykładem zastosowania nowoczesnego oprogramowania dla rozwoju technologicznego firmy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich mogą być działania Emirates National Oil Company (ENOC), która we współpracy z siecią stacji paliw EPPCO rozwinęła system tankowania niewymagający użycia gotówki ani karty płatniczej. System jest oparty na technice RFID. Największe firmy naftowe w krajach Zatoki Perskiej stale pracują nad rozwinięciem systemów oprogramowania mających usprawnić działalność rafinerii.

Wsparcie rządowe dla produktów zaawansowanych technologicznie

Arabia Saudyjska jest największym rynkiem technologii informatycznych i komunikacyjnych na Bliskim Wschodzie. Sektor telekomunikacyjny kraju stanowi 55% całego rynku na Bliskim Wschodzie, a branża technologii informatycznych to z kolei 51% rynku bliskowschodniego. Strategia ICT Ministerstwa Komunikacji i Technologii Informacyjnych na lata 2019-2023 ma na celu stworzyć nowoczesną i solidną architekturę cyfrową i przyspieszyć rozwój technologiczny kraju.

W 2018 roku, wartość rynku ICT w kraju wzrosła o 6% i wyniosła 36 mld USD. Wzrost ten jest prowadzony przez sektor rządowy, telekomunikacyjny, finansowy i naftowy/gazowy. Rosnące wydatki wynikają także z rosnącego zainteresowania inteligentnym zarządzaniem, chęci modernizacji infrastruktury IT rządu Arabii Saudyjskiej i tzw. Projektami „Giga”, czyli serią projektów rozwojowych, mających na celu przekształcenie KAS w centrum biznesowe bliskiego wschodu i otwarcie kraju w większym stopniu na turystykę.

Ponad 90% Kuwejtczyków posiada smartphone’a

Korzystne środowisko dla rozwoju rynku oprogramowania także stwarza Kuwejt. Szczególne zapotrzebowanie na oprogramowanie istnieje wśród firm petrochemicznych, telekomunikacyjnych oraz finansowych. Stałe wdrażanie nowoczesnego oprogramowania ma zapewnić tym firmom zmniejszenie kosztów, zwiększenie wydajności oraz usprawnienie działania. Z kolei oprogramowaniem użytkowym szczególnie zainteresowane są osoby prywatne. 98% Kuwejtczyków posiada dostęp do Internetu, a kolejne 73% korzysta z mediów społecznościowych za pomocą smartfonów.

Na Bliskim Wschodzie działa szereg międzynarodowych firm IT. Z pewnością na szczególną uwagę zasługują:

  • Focus Softnet  przedsiębiorstwo zostało założone w Indiach w 1991 roku, a już w 1995 roku poszerzyło swoją działalność o Zjednoczone Emiraty Arabskie. Bliskowschodnie siedziby firmy znajdują się w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (w Dubaju i Abu Zabi), Bahrajnie, Arabii Saudyjskiej, Katarze, Omanie i Kuwejcie. Focus Softnet współpracuje z ponad 50 bliskowschodnimi podmiotami, do których należą m. in.: Al-Khalid Holding, Al-Rashed, Bahrain Air, G4S, Globe Group. Głównymi produktami firmy są pakiety oprogramowania dla: planowania zasobów (ERP) oraz zarządzania relacjami z klientami (CRM), a także usługi informatyczne (dotyczące integracji systemu, rozwoju aplikacji itd.).
  • SPT Group – Firma została utworzona w 1989 roku, a na rynku bliskowschodnim pojawiła się w 2003 roku. Zajmuje się przede wszystkim tworzeniem oprogramowania użytkowego i usługowego dla przemysłu petrochemicznego. Skupia się na optymalizacji produkcji i zmniejszenia eksploatacji rurociągów.

Sektor energetyczny w Zatoce Perskiej

We wszystkich 10 krajach Zatoki Perskiej głównym źródłem energii jest ropa naftowa lub gaz ziemny. To sprawia, że państwa regionu są całkowicie uzależnione od sektora petrochemicznego. Dla przykładu, powyżej 97% zapotrzebowania na energię w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Omanie, Libanie, Katarze i Bahrajnie pokrywa gaz ziemny. Proces digitalizacji usprawnia efektywność oraz redukuje koszty działania elektrowni. Z roku na rok wzrasta zapotrzebowanie na:

  • wewnętrzne systemy przetwarzania sieciowego i oprogramowanie do ich obsługi;
  • oprogramowanie DSR (ang. Demand Side Response), które wpływa na zachowanie odbiorców energii w celu zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego;
  • systemy zbierające i analizujące dane;
  • oprogramowanie usprawniające i redukujące koszty działania elektrowni, rafinerii itd.;
  • systemy bezpieczeństwa.

Rosnące ryzyko związane z terroryzmem w cyberprzestrzeni

Zapotrzebowanie na systemy bezpieczeństwa

W związku z rozwijającą się digitalizacją na Bliskim Wschodzie stale rośnie ryzyko związane z cyberterroryzmem zarówno dla sektora biznesowego jak i użytkowników indywidualnych. Na początku 2019 roku, region, a w szczególności Zjednoczone emiraty Arabskie musiały zmierzyć się ze zmorzoną ilością ataków. Operacje w dużej mierze ukierunkowane były na sektor telekomunikacji i sektor wydobycia ropy i gazu, który ma strategiczne znaczenie dla gospodarki kraju. ZEA stanowią atrakcyjny cel dla cyberataków, ponieważ są jednym z najbardziej rozwiniętym technologicznie krajem w regionie.

Zapotrzebowanie na urządzenia i systemy zabezpieczające w regionie w najbliższych latach będzie rosnąć właśnie w związku rozwojem technologicznym w regionie. Wzrost popytu napędzany będzie m.in. przez infrastrukturę komercyjną i „smart homes”, ale także przez rosnące zapotrzebowanie w sektorach takich jak bankowość czy branża hotelarsko-gastronomiczna, które są głównymi użytkownikami elektronicznych urządzeń bezpieczeństwa. Nowe technologie jakie mogą mieć zastosowanie w tym sektorze w najbliższych latach to Internet of Things i Artificial Intelligence.

Potrzeby społeczne

Nowoczesne oprogramowanie nie jest używane jedynie przez wielkie korporacje. Przyczynia się ono do ułatwienia życia codziennego miliardów ludzi na całym świecie. Nowoczesne systemy informatyczne pozwalają na szybszą obsługę administracyjną obywateli w wielu krajach. Umożliwiają one także usprawnienie systemów medycznych oraz edukacyjnych, czego przykładem mogą być rozwiązania zastosowane przez Abu Dhabi Education Council pozwalające m. in. na: rejestrację kandydatów przez internet i udostępnianie planów zajęć. Codzienne życie ułatwiają także działania firm należących do sektora rządowego umożliwiające m. in. dostęp do faktur za pośrednictwem internetu (Dubai Electricity and Water Authority) i możliwość zakupu biletów komunikacji miejskiej za pomocą urządzeń mobilnych (Roads and Transport Authority).

Mieszkańcy państw arabskich w codziennym życiu korzystają przede wszystkim z aplikacji mobilnych:

  • zawierających poradniki dla rodziców i przepisy kulinarne;
  • przedstawiających porady dotyczących majsterkowania;
  • w których publikowane są codzienne wiadomości;
  • pozwalających na ułatwienie podróżowania osobom niepełnosprawnym (np. Accessible Qatar);
  • umożliwiających bieżące monitorowanie swojego stanu zdrowia;
  • rozrywkowych, w których są udostępniane na żywo koncerty, występy taneczne i sztuki teatralne. Publikuje się w nich również informacje o wydarzeniach kulturalnych (np. Time Out Dubai);
  • religijnych – ułatwiających modlitwę i zawierających rytuały corocznej pielgrzymki do Mekki (np. Salam Hajj & Umrah Guide).

Statystyki pokazują, że wśród społeczeństw MENA najbardziej popularnymi kategoriami aplikacji są: gry (z których korzysta 60% arabskich użytkowników urządzeń mobilnych), media społecznościowe (37%), muzyka (28%), sport (27%), edukacja (21%), fotografia i wideo (20%), zakupy (18%), zdrowie i fitness (16%), pogoda (15%), styl życia (14%), podróże (14%) oraz narzędzia (14%). Ponad 40% ankietowanych posiada na swoim telefonie więcej niż 5 aplikacji mobilnych, a najwięcej arabskojęzycznych aplikacji jest pobieranych w Arabii Saudyjskiej (pobiera je 81% krajowych użytkowników urządzeń mobilnych), Jordanii (70%) i Egipcie (67%). Co ważne, jeden na trzech użytkowników korzystających z międzynarodowych aplikacji decyduje się na ich pobranie, ponieważ arabskojęzyczne aplikacje nie zawierają tego czego potrzebował. To pokazuje ciągłe zapotrzebowanie na dalszy rozwój arabskojęzycznego rynku oprogramowania użytkowego.

Korzystanie z rachunków bankowych za pośrednictwem usług cyfrowych

Finanse, ubezpieczenia i usługi

Współczesne banki i instytucje finansowe coraz częściej umożliwiają swoim klientom korzystanie z rachunków za pośrednictwem usług cyfrowych. W ich ramach można dokonywać transferów pieniędzy, sprawdzać stan konta, płacić rachunki przez Internet lub za pomocą urządzeń mobilnych czy porównywać oferty firm zajmujących się finansami i ubezpieczeniami.

Oprogramowanie użytkowe jest także wykorzystywane przez firmy usługowe zajmujące się m. in.: reklamą, doradztwem, sprzątaniem wnętrz (np. Maid.ae) usługami kserograficznymi, przetwarzaniem danych, PR, grafiką (np. Digital Print Center w Katarze) itd. Coraz prężniej rozwija się także rynek eCommerce – na początku 2020 roku, amerykańska firma Amazon wykupiła jedną z najpopularniejszych platform sprzedażowych w regionie, souq.com. Rosnące zainteresowanie sprzedażą i zakupami online może świadczyć o zapotrzebowaniu na oprogramowanie sklepów i katalogów internetowych.

Polskie oprogramowanie na Bliskim Wschodzie


Polskie firmy sukcesywnie prowadzą ekspansję na zagraniczne rynki. Bliskowschodnim przedsiębiorcom swoje produkty dostarcza już kilkadziesiąt polskich firm tworzących oprogramowanie. Wśród nich znajdują się podmioty takie jak:

  • Perfect Gym, który jest polskim start-upem założonym w 2014 roku. Firma tworzy systemy IT do zarządzania klubami fitness, w których skład wchodzą: systemy CRM, statystyki klubu, obsługa płatności, newsletter dla klientów, kalendarz zajęć itd. Zastosowane przez firmę PG rozwiązania pozwalają na zwiększenie rentowności firm odbiorców od 25% do 75%. Polska firma obecnie dostarcza oprogramowania dla sieci Gold’s Gym, Macfit, Fly High Fitness, World Gym, 20/seven i Arena fitness Innovation, w  krajach Bliskiego Wschodu jak: Irak, Iran, Arabia Saudyjskai Jordania.
  • Ideamotive to firma tworząca aplikacje mobilne i internetowe oraz zajmująca się UX i UI designem. Oferuje ona swoje usługi zarówno startupom jak i międzynarodowym firmom. Jej działalność polega na rozwoju: MVP, platform technicznych, wtyczek, aplikacji mobilnych itd. Przedsiębiorstwo znajduje się w czołówce firm programistycznych działających w Izraelu.
  • Crafton to agencja zajmująca się UX designem. Specjalizuje się przede wszystkim w tworzeniu serwisów internetowych, prowadzeniu kampanii w mediach społecznościowych oraz doradztwie w zakresie technologii internetowych. Współpracuje m.in. z saudyjską firmą Takamol.
  • Boldare (dawniej Chilid) to kolejna polska firma, której działalność polega na szeroko pojętym projektowaniu stron internetowych. Do tej pory nawiązała współprace z firmami w Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz Izraelu.

Wnioski


Wzrost liczby użytkowników mediów społecznościowych oraz rosnące zapotrzebowanie na oprogramowanie użytkowe (szczególnie w wersji arabskojęzycznej) wskazuje na unikatowość bliskowschodniego rynku. Wśród społeczeństw państw MENA dużym zainteresowaniem cieszą się aplikacje w języku arabskim, które pełnią funkcje rozrywkowe, edukacyjne i religijne. W ostatnich latach odnotowano także wzrost zainteresowania oprogramowaniem infrastrukturalnym, które pozwala na usprawnienie i zwiększenie efektywności działania arabskich firm.

Z roku na rok firmy działające w państwach MENA są coraz bardziej zainteresowane wdrażaniem nowoczesnych systemów teleinformatycznych licząc na wzrost efektywności firmy oraz obniżenie wydatków. Polskie firmy IT prężnie się rozwijają i są obecne na zagranicznych rynkach. Z pewnością Bliski Wschód stanowi perspektywiczny kierunek dla ich dalszego rozwoju.