143

Miejsce w rankingu doing business

6

Średnia liczba dni potrzebnych do załatwienia procedur importowych

8,270

Wartość PKB per capita (USD)

WARTOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU DO LIBANU

Brama na Bliski Wschód

Liban to niewielkie państwo położone w zachodniej Azji, na wybrzeżu morza śródziemnego. Od północnej i wschodniej strony graniczy z Syrią, a od południowej z Izraelem. Pod względem wielkości Liban znajduje się na 165. miejscu na świecie.

Na terenie kraju znajdują się złoża wapniu, rudy żelaza, soli, granitu. Liban posiada także urodzajne gleby i znaczne zasoby wody. We wschodniej części basenu Morza Śródziemnego wykryto w ostatnich latach złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, które są wydobywane od 2020 roku.

Oficjalnym językiem kraju jest arabski, jednak w powszechnym użyciu pozostaje także angielski i francuski. Język angielski zdobył swoją popularność przede wszystkim w kręgach biznesowych i rządowych. Francuski z kolei jest najlepiej rozpowszechniony pośród chrześcijańskich maronitów.

W Libanie jest obecnych 18 wspólnot religijnych. Około 54% społeczeństwa wyznaje islam i dzieli się głównie na sunnitów i szyitów. Kolejne 33,7% populacji to chrześcijanie, z czego do największej grupy zalicza się maronitów. Około 5,2% społeczeństwa to Druzowie.

Demografia kraju

Według danych z 2018 roku, Liban zamieszkiwany jest przez około 6,8 miliona osób. Do tej liczby zalicza się zarówno rdzennych mieszkańców Libanu, jak i ponad milion Syryjczyków, którzy napłynęli do kraju w związku z konfliktem syryjskim, a także około 450 tysięcy Palestyńczyków, żyjących w ciężkich warunkach w 12 obozach dla uchodźców. Największy z obozów to Ain el Hilweh. Żyje w nim około 120 tysięcy ludzi, z czego około 70 tysięcy to Palestyńczycy, a kolejne 50 tysięcy to Syryjczycy.

Społeczeństwo libańskie jest stosunkowo młode –  w 2018 roku średnia wieku wynosiła tam 30,5 roku. Około 46,7% mieszkańców kraju to osoby w wieku od 25 do 54 lat. Osoby poniżej 25 roku życia stanowią w przybliżeniu 35,7% społeczeństwa, a osoby powyżej 54 roku życia około 17,5%.

Szacuje się, że około 88,9% ludności kraju żyje na terenach miejskich. Stolicą Libanu, jak i największym miastem w kraju jest Bejrut, który zamieszkiwany jest przez niespełna 2 miliony mieszkańców. Gęstość zaludnienia w mieście przekracza 3500 osób na kilometr kwadratowy. Poza Bejrutem, tylko cztery miasta w Libanie posiadają liczbę mieszkańców przekraczającą 100 tysięcy – są to Trypolis (229,3 tyś.), Sydon (163,5 tyś), Tyr ( 135,2 tyś) i An-Nabatijja (102 tyś).

Gospodarka Libanu

W 2018 roku Liban zajął 81. miejsce po względem wielkości gospodarki – tego roku PKB wyniosło 56,6 bilionów dolarów. PKB na mieszkańca kraju wynosiło 8,270 USD. W tym samym roku, kraj zajął też 122 miejsce pod względem wartości eksportów i 75 miejsce w przypadku importów.

W 2018 roku, najczęściej eksportowanymi przez Liban produktami było: złoto (322 mln USD), diamenty (277 mln USD), miedziany złom (146 mln USD), żelazny złom (142 mln USD) i biżuteria (141 mln USD). Głównymi odbiorcami libańskiego eksportu były Zjednoczone Emiraty Arabskie (486 mln USD), Arabia Saudyjska (240 mln USD), Syria (205 mln USD), Republika Południowej Afryki (175 mln USD) i Szwajcaria (172 mln USD).

Najczęściej importowanymi produktami było: rafinowana ropa naftowa (3,47 bln USD), samochody (1,02 bln USD), pakowane produkty medyczne (868 mln USD), złoto (779 mln USD), sprzęt nadawczy (413 mln USD). Import Libanu pochodzi głównie z Chin (2,05 bln USD),  Grecji (1,73 bln USD), Włoch (1,63 bln USD), Stanów Zjednoczonych (1,41 bln USD) i Zjednoczonych Emiratów Arabskich (1,17 bln USD).

Liban to kraj o gospodarce wolnorynkowej. Dominującym sektorem w państwie są usługi, które są odpowiedzialne za ponad 75% PKB. Głównymi gałęziami sektora są usługi handlowe, turystyczne i finansowe, a także medyczne i szkolnictwo wyższe.

W 2019 roku przemysł stanowił 14,2% PKB. Sektor opiera się przede wszystkim na produkcji cementu, papieru, kosmetyków i środków czyszczących, leków, baterii a także przetworów spożywczych.

W tym samym roku, rolnictwo było odpowiedzialne za  5,2% PKB kraju. Około 30%  terytorium Libanu stanowią grunty uprawne. Różnorodność terenu pozwala na uprawę różnych rodzajów warzyw, owoców i zbóż.

Aktualna sytuacja ekonomiczno-gospodarcza kraju

Od końca 2019 roku kraj boryka się z poważnym kryzysem ekonomiczno-gospodarczym, który jedynie pogłębił się w związku z pandemią i wybuchem w porcie w Bejrucie. W październiku ubiegłego roku gospodarka pogrążyła się w kryzysie finansowym spowodowanym nagłym zatrzymaniem napływu kapitału, co wywołało niepowodzenia systemowe w całym sektorze bankowym jak i wpłynęło na kurs walutowy. Rząd zobowiązał się do spłaty wykupu euroobligacji o wartości 1,2 mld dolarów do 7 marca 2020 roku, jednak ostatecznie nie udało się tego osiągnąć, a kraj stał się niewypłacalny. 11 dni później rząd Libanu ogłosił zamknięcie granic państwa, jak i wszelkich instytucji państwowych i prywatnych, w celu zatrzymania rozprzestrzeniania się Covid-19.

4 sierpnia potężna eksplozja w Bejrucie zniszczyła miejski port i poważnie uszkodziła gęste obszary mieszkalne i handlowe w promieniu około 3 kilometrów, doprowadzając do śmierci 150 osób i zranienia kolejnych 4 tysięcy. Wybuch pogorszył istniejący kryzys: Bejrut to największy port towarowy Libanu, a konsekwencje eksplozji widoczne są na poziomie krajowym. Według oceny przygotowanej przez organizację World Bank, we współpracy z ONZ i UE, wartość szkód wywołanych wybuchem wynosi od 3,8 do 4,6 mld USD. Skutki są szczególnie dotkliwe w sektorach o kluczowym znaczeniu dla wzrostu gospodarki Libanu, w tym w finansach, mieszkalnictwie, turystyce i handlu.

Oprócz strat w działalności gospodarczej Liban może spodziewać się niższych dochodów fiskalnych, wyższej inflacji i dalszego wzrostu ubóstwa i bezrobocia, które na ten moment wynosi około 40%. Możliwe są również zakłócenia w handlu, co podniosłoby koszty transakcji i dodatkowo zahamowało wzrost. Przewiduje się, że PKB w 2020 roku spadnie nawet o 19,2%, a także, że eksport będzie jedynym pozytywnym elementem PKB Libanu, napędzanym przez spadający import.

Liban stara się o pomoc finansową od Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a także o dary pieniężne od innych krajów, jednak uzyskanie tej pomocy zależy od wprowadzenia od dawna już wyczekiwanych reform fiskalnych, finansowych, społecznych i rządowych. Sektor bankowy w kraju, na czele z Bankiem centralnym Libanu oparł się planowi naprawy finansowej zatwierdzonej przez rząd kraju w kwietniu, który miał na celu zmusić banki jak i dużych deponentów do ponoszenia ciężaru strat systemu finansowego, zamiast obywateli.

Relacje między Libanem i UE

Unia Europejska wspiera rozwój Libanu jako stabilnego, demokratycznego, silnego gospodarczo i politycznie otwartego „kraju sąsiadującego”. Podstawą prawną stosunków dwustronnych Unii z Libanem jest Układ o Stowarzyszeniu UE-Liban, który wszedł w życie 1 kwietnia 2006 roku.

W listopadzie 2016 roku Unia Europejska i Liban przyjęły Priorytety Partnerstwa na lata 2016–2020, a także załączone porozumienie UE-Liban, w którym określono najważniejsze reformy i priorytety rozwojowe oraz nakreślono wzajemne obligacje i działania mające na celu zaradzenie skutkom kryzysu w Syrii. Porozumienie zobowiązuje m.in. do poprawienia warunków życia Syryjczyków, przebywających tymczasowo w Libanie jak i samych mieszkańców kraju. Priorytetowo traktowane jest tu wspieranie rozwoju gospodarczego, tworzenie miejsc pracy, a także problematyka migracji i mobilności, praworządności, bezpieczeństwa oraz walki z terroryzmem.

Poprzez unijny mechanizm zwany „Sąsiedzka platforma inwestycyjna” Liban skorzystał z dotacji Unii Europejskiej, o łącznej wysokości 530 mln EUR, głównie poprzez pożyczki z Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz Agence Francaise de Développement, w sektorach gospodarki wodnej, drogowej i lokalnego rozwoju obszarów miejskich.

Na konferencji CEDRE w Paryżu (Conférence économique pour le développement du Liban par les réformes et avec les entreprises) w dniu 6 kwietnia 2018 roku UE ogłosiła ustanowienie pakietu w wysokości do 150 mln EUR, uwarunkowanego postępem reform, w celu wsparcia rewitalizacja libańskiej gospodarki.

Współpraca gospodarcza i wymiana handlowa Polska-Liban


Między Polską a Libanem podpisane zostały dwie umowy:

  • Umowa o komunikacji lotniczej podpisana w Bejrucie 25 kwietnia 1966 roku.
  • Konwencja w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, podpisana w Bejrucie 26 lipca 1999 r., weszła w życie 7 listopada 2003 r.

W 2018 roku, eksport polskich produktów do Libanu wyniósł 111 mln USD. Jest to znaczny spadek w porównaniu do roku 2017 roku, kiedy wartość eksportu wyniosła 252 mln USD.  Jest to jednak znaczny wzrost w porównaniu do eksportów Polski z przed dekady, które w 2008 roku wyniosły 60,7 mln USD.

Tego roku, największymi grupami towarowymi były produkty spożywcze i pochodzenia zwierzęcego, maszyny, produkty chemiczne i metale. Produkty o największym udziale w eksporcie w 2018 roku to: żywe bydło (8.28%), cukier (7,72%), ser (5.98%),  produkty piekarnicze (4,06%) i preparaty kosmetyczne (3,68%).

Libański eksport do Polski w 2018 roku, wyniósł 6,42 mln USD, co daje Polsce dodatnie saldo o wysokości 104,58 mln USD. Import produktów z Libanu pozostaje niski, a w przeciągu ostatniej dekady, wartość kupionych produktów nie przekroczyła 13 mln USD.  Największymi grupami towarowymi z 2018 roku były maszyny, produkty zwierzęce, metale, produkty chemiczne i produkty spożywcze. W 2018 roku, najczęściej importowanymi przez Polskę produktami były izolowane druty (35,5%), podroby zwierzęce (24,2%), powlekane żelazo walcowane na płasko (11,8%), surowy tytoń (5,56%) i złom aluminiowy (4,52%).

Bariery i ułatwienia – Doradztwo Liban

W 2020 roku organizacja World Bank przyznała Libanowi 143 miejsce na 190 możliwych w rankingu łatwości prowadzenia biznesu Doing Business. O ile samo założenie działalności w kraju jest stosunkowo proste i  dostępne także dla osób z zagranicy, o tyle dużym problemem pozostaje korupcja.

W regionie MENA rozpoczęcie działalności gospodarczej trwa średnio 20.9 dnia i podjęcia średnio 8.2 kroków. W przypadku Libanu proces trwa znacznie krócej – całe przedsięwzięcie zajmuje 9 dni i wymaga podjęcia średnio pięciu kroków.

Według rankingu międzynarodowej organizacji Transparency International, Liban pozostaje na 136 miejscu ze 184 krajów, w kwestii radzenia sobie z korupcją. Wśród samych krajów MENA, zajmuje 14 z 20 możliwych miejsc.

W przypadku chęci rozpoczęcia działalności na terenie kraju, konieczne jest uzyskanie zezwolenia na pracę. Wiele branży i profesji jest zrzeszonych w specjalne korporacje, do których dołączyć może jedynie Libańczyk. Dodatkowo, działalność importową i eksportową mogą prowadzić jedynie miejscowi przedsiębiorcy, zarejestrowani w Ministerstwie Finansów i posiadający NIP.

W 2008 roku zostały znacznie obniżone taryfy celne na część produktów spożywczych, co może stanowić szansę przede wszystkim dla polskich producentów mięsa i produktów mięsnych, nabiału, cukru, herbaty, olejów spożywczych i ryb.

Polscy przedsiębiorcy powinni także wiedzieć, że Liban, jak wiele arabskich krajów, uczestniczy w bojkocie produktów z Izraela. W związku z tym, w kraju obowiązuje zakaz importu produktów wyprodukowanych w tym kraju, a wwóz towarów posiadających na etykietach napisy w języku hebrajskim jest niedozwolony. W przeszłości zdarzały się przypadki zwrócenia całego kontenera produktów posiadających napisy na opakowaniu w tym języku.

POLSKI EKSPORT DO LIBANU

SZANSE

  • Kraj perspektywiczny m.in dla branży rolno-spożywczej, meblarskiej i budowlanej
  • Możliwość wejścia na inne rynki bliskowschodnie przez Liban
  • Stosunkowo prosty i krótki proces założenia działalności na terenie kraju

ZAGROŻENIA

  • Niestabilna sytuacja kraju, spowodowana kryzysem gospodarczo-ekonomicznym, panującą pandemią Covid-19 i niedawnym wybuchem w porcie w Bejrucie
  • Przewidywany malejący import kraju
  • Rosnące bezrobocie
  • Problem korupcji